Jesteś tutaj:

Kategoria: Zabytki

Questions related to localisation and languages

Więcej o Sławni i znani

SŁAWNI I ZNANI

 

Spis treści:

1. św. Andrzej Świerad

2. Mikołaj z Gorzkowa

3. Hińcza z Rogowa

4. Mikołaj Hinowicz z Kazimierzy

5. Stanisław ze Skalbmierza

6. Mikołaj Rej

7. Łubieńscy

8. Mjr Henryk Dobrzański ps. „Hubal”

9. Maria Curie – Skłodowska

10. Ks. Konstanty Aksamitowski

11. Józef Dąbkowski 

12. Waldemar Słupik

13. Andrzej Szczepanik

 

 

 1. św. Andrzej Świerad

 

Z powiatem kazimierskim związani byli ludzie, których dziś utożsamiamy z najważniejszymi wydarzeniami w dziejach naszego kraju. W Chwalibogowicach, w gminie Opatowiec swoją pustelnię miał św. Andrzej Świerad – jeden z największych ascetów chrystianizmu, pierwszy polski misjonarz urodzony w drugiej połowie X wieku. Na ołtarze wyniósł go papież Grzegorz VII.

 alt

źródło

 

2. Mikołaj z Gorzkowa

Z okolic Kazimierzy Wielkiej pochodził także Mikołaj z Gorzkowa herbu Gierałt (zm. 1414) – biskup wileński, od 1402 był trzecim w historii rektorem uniwersytetu w Krakowie, oficjał biskupa krakowskiego od ok. 1396, kustosz sandomierski, kanonik krakowski, dziekan Kościoła św. Floriana w Krakowie.

 

Studiował w Pradze, gdzie w 1370 został bakałarzem na Wydziale Sztuk Wyzwolonych, następnie magistrem. W 1374 zapisał się na wydział prawny uniwersytetu praskiego i przed 1382 uzyskał bakalaureat prawa. Między 1385 a 1387 uzyskał doktorat prawa kanonicznego.

Za czasów jego rządów w diecezji wileńskiej książę Witold ufundował szereg nowych parafii i szkół parafialnych, poczynił nadania na rzecz biskupstwa i katedry wileńskiej.

8 czerwca 2008 r., w ramach uroczystych obchodów 250-lecia kościoła Św. Małgorzaty w Gorzkowie, w obecności władz Uniwersytetu Jagiellońskiego, wewnątrz świątyni nastąpiło odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej Mikołajowi z Gorzkowa.

źródło

 

3. Hińcza z Rogowa

 

Hińcza z Rogowa h. Działosza – rycerz z Rogowa, żyjący na przełomie XIV i XV w., wymieniany m.in. w kronikach Jana Długosza, jako ten, który w 1400 r., wspólnie z Janem Nasian de Ostrowce i kasztelanem śremskim Janem z Obichowa oraz drużyną rycerską i taborem pomocniczym, został wysłany przez króla Władysława Jagiełłę z poselstwem do Celje, do hrabiego Hermana II Cylejskiego, by w imieniu polskiego władcy prosić o rękę jego podopiecznej, hrabianki Anny. Powierzoną misję Hińcza z towarzyszami wypełnił sumiennie, o czym świadczy przybycie młodej hrabianki do Krakowa 16 lipca 1400 r., w rok po śmierci pierwszej żony króla oraz jej późniejszy ślub z Jagiełłą 29 stycznia 1402 r.

W 1410 r., w czasie bitwy pod Grunwaldem Hińcza z Rogowa był członkiem straży królewskiej.

 

źródło: 

 

4. Mikołaj Hinowicz z Kazimierzy

 

Mikołaj Hinczowicz z Kazimierzy herbu Działosza (ur. ok. 1388 – zm. ok. 1434) – podskarbi nadworny, podskarbi królewski (14291430), kanonik krakowski (ok. 1430), profesor prawa i rektor Akademii Krakowskiej (14121413), kanonik przy kościele św. Jerzego na zamku krakowskim. 1413, proboszcz Luborzycy (ok. 1421).

Był synem Hińczki z Rogowa (zm. przed 1415) podskarbiego królewskiego).

W 1415 sfinansował w Krakowie przy ulicy Kanoniczej przebudowę kamienicy (znanej obecnie jako Dom Długosza) na dom kanoniczy Kapituły Krakowskiej.

Był jednym z pierwszych uniwersyteckich proboszczów w Luborzycy oraz wedlug Jana Długosza fundatorem murowanego tam koscioła.

W 1421 roku, za życia Mikołaja, Luborzyca, stała się własnością „Kolegium Prawników” i od tego roku każdy proboszcz był profesorem uniwersytetu w Krakowie, a dochód z parafii stanowił jego uposazenie.

W 1431 urząd podskarbiowski objął po nim Andrzej z Lubina.

 

źródło:

 

 5. Stanisław ze Skalbmierza

 

Ze Skalbmierza pochodził pierwszy rektor Akademii Krakowskiej, Stanisław ze Skalbmierza. Był prawnikiem, kanonikiem katedry na Wawelu, gdzie między innymi głosił kazania w języku polskim, a najważniejsze z nich na pogrzebie Królowej Jadwigi. Zmarł w 1431 roku podczas celebrowania mszy na Wawelu i tam spoczywa. Ku czci pierwszego rektora, jednej z krakowskich ulic nadano imię Stanisława ze Skalbmierza.

 

alt

 

Stanisław ze Skalbmierza

 

 

źródło:

 

 6. Mikołaj Rej 

 

Mikołaj Rej – znany nam chociażby z pierwszych dzieł pisanych w naszym ojczystym języku. Zdanie „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi i swój język mają” stało się mottem przewodnim uczniów szkoły w Topoli, która przyjęła jego imię. Urodzony w 1505 roku Mikołąj Rej swoje dzieciństwo i wczesną młodość spędził właśnie w Topoli , zaś nauki pobierał w Skalbmierzu. Rej był właścicielem Topoli, której wójt, Maciej Kupiec był pierwowzorem dla postaci z „Krótkiej rozprawy między panem, wójtem a plebanem”.

 

 

alt

                                                                                  Mikołaj Rej

 źródło:

  

 7. Łubieńscy

Łubieńscy to kolejne ważne nazwisko w dziejach ziemi kazimierskiej. W 1818 roku osiedlił się tu Henryk hr. Łubieński, który był jednym z inicjatorów budowy cukrowni. Jego plany wcielił w życie bratanek Kazimierz Łubieński. Cukrownia „Łubna” rozpoczęła swoją działalność w 1845 roku i pod taką nazwą przetrwała do dwudziestego pierwszego stulecia. Niestety, niekorzystna koniunktura kilka lat temu doprowadziła do likwidacji zakładu. 

alt

                                                 Cukrownia „Łubna” w Kazimierzy Wielkiej – fot. Z. Pilarski

 źródło

 

 8. „Hubal”

Mjr Henryk Dobrzański ps. „Hubal” urodził się w 1897 roku. Wielki patriota, żołnierz z wyboru, obrońca Rzeczypospolitej, za którą oddał życie w 1940 roku. Za swoje bohaterstwo i wielkie czyny Hubal odebrał kilkanaście wysokich odznaczeń wojskowych, w tym Krzyże Virtuti Militari, Krzyże Walecznych, Krzyże Niepodległości i wiele innych. Żona mjr Henryka Dobrzańskiego – Zofia Dobrzańska z domu Zakrzeńska z Plechówki, gdzie do dzisiaj zachowały się fragmenty jej rodzinnego dworu, spoczywa na cmentarzu w Gorzkowie.

 

alt

 

 mjr Henryk Dobrzański – „Hubal”

 

 źródło

W 1884 roku u swego wuja, notariusza w Skalbmierzu przebywała osiemnastoletnia Marysia Skłodowska, z męża Curie.

Z innych znaczących nazwisk należy także wymienić ks. Konstantego Aksamitowskiego – twórcę kasy zapomogowo –pożyczkowej, późniejszego Banku Spółdzielczego. W roku 1909 ksiądz Aksamitowski był proboszczem w Kazimierzy Wielkiej.

W 1944 roku Kazimierza Wielka stanowiła centrum Rzeczpospolitej Partyzanckiej, tutaj też rezydował mianowany przez Polskie Państwo Podziemne – starosta działacz ludowy Józef Dąbkowski. Akcją bojową, która ukoronowała powstanie Rzeczypospolitej Partyzanckiej była potyczka stoczona w dniu 26.07.1944 roku w Sielcu koło Skalbmierza.

źródło

 

12. Waldemar Słupik

miod1miod2

 

Pasieka rodzinna PrawdziweMiody.pl wywodzi się z rodzinnego gospodarstwa pasiecznego, założonego na początku lat 60-tych ubiegłego wieku.

Przez długie lata była to niewielka, hobbystyczna pasieka składająca się z kilku rodzin pszczelich, w której poznawaliśmy zwyczaje pszczół, podziwialiśmy ich mozolną pracę i zdobywaliśmy pierwsze doświadczenia pszczelarskie.

miody gatunkowe

Sukcesywne inwestowanie przez kolejne lata pozwoliło na budowę pracowni, jej wyposażenie, zakup nowoczesnych uli i powiększenie ilości rodzin pszczelich do ponad 200.  Był to również czas zwiększania asortymentu oraz zdobywania zaufania i uznania wśród coraz większej rzeszy naszych stałych Klientów.

Dziś nasza firma oferuje kilka gatunków prawdziwych, naturalnych miodów pszczelich uzyskiwanych z nektarów kwiatowych i spadzi. Produkty nasze powstają w sposób tradycyjny. Dzięki temu możemy Państwu z przyjemnością zaoferować czysty, prawdziwy, naturalny miód, taki, jaki spożywali kiedyś nasi dziadkowie.

Źródło : http://prawdziwemiody.pl

 

 

 

Sukcesy opisywane na stronach :

http://www.e-vive.pl/smaki-regionu-nagrodzono-swietokrzyskie-produkty-wyniki,pl,6023,true.html

http://www.e-vive.pl/mamy-dwie-kulinarne-perly-prestizowe-ogolnopolskie-nagrody,pl,17203,true.html

http://www.polskajestpiekna.eu/index.php/regionalne-smaki/284-pery-2012-dla-masa-chmielnickiego-i-kazimierskiego-miodu-akacjowego

http://sodr.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=565&Itemid=241

Waldemar Słupik
Kazimierza Mała 6
28-500 Kazimierza Wielka
woj. świętokrzyskie

telefon:  501 708 625
e mail:   prawdziwemiody@onet.eu

 

 

Andrzej Szczepanik

szczepanik

Znakomity sportowiec repreztujący powiat kazimierski na arenie ogólnopolskiej a nawet międzynarodowej

przełajowych MISTRZOSTWACH  POLSKI ,kategorii MASTERS , KONOPISKA – 18.03.2012 – Zajął V miejsce w kategorii M60a

http://www.sport.pl/sport/1,78979,11386762,Dwa_medale_kolarzy_KTC_Kielce_w_MP_mastersow.html

Lista zwycięzców cyklu Czasówkowy Super Cup 2012
 
tabela wyników w wyścigach Rok 2012

 

Więcej o Architerktura drewniana

 

            ARCHITEKTURA  DREWNIANA

 

 

spis tresci:

1) Gorzków – kościół p.w. Św. Małgorzaty Męczennicy, wzniesiony w 1758 roku przez Józefa Mieroszewskiego, burgrabiego krakowskiego.
2) Cudzynowice – kościół p.w. Św. Antoniego, wzniesiony w 1757 roku przez Teresę Ossolińską, wystrój wnętrz rokokowy.
3) Topola – kościół p.w. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w latach 1839 – 1840 w Kazimierzy Małej, w latach 1973 -1974 przeniesiony do Topoli.
4) Stradów – kościół p.w. Św. Bartłomieja, wybudowany w 1657 roku. W kościele znajduje się słynący łaskami obraz NMP z dzieciątkiem, pochodzący z XVII wieku.
5) Rogów – spichlerz z 1684 roku, kościółek cmentarny z 1763, obecnie w Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni, tam także znajduje się drewniana dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej.

 

 

 

Gorzków – kościół p.w. Św. Małgorzaty Męczennicy, wzniesiony w 1758 roku przez Józefa Mieroszewskiego, burgrabiego krakowskiego.

 

alt

 

Mikołaj z Gorzkowa był trzecim z kolei rektorem Akademii Krakowskiej i biskupem wileńskim w latach 1408-14. W XVII w. wieś należała do Morsztynów: poety Jana Andrzeja oraz poety, tłumacza i wojewody Stanisława.

Mikołaj był magistrem nauk wyzwolonych, doktorem teologii, prawa kanonicznego, profesorem filozofii, jako uczestnik obrad sejmu w Horodle w 1413 r. miał udział w zawartym tam przymierzu Polski z Litwą. Poświęcona mu tablica została w ubiegłym roku odsłonięta w gorzkowskim kościele podczas obchodów 250-lecia świątyni. Modrzewiowy kościół wzniósł Józef Mieroszewski, burgrabia krakowski, dziedzic Gorzkowa w 1758 r. prawdopodobnie w miejscu starego. Parafia w Gorzkowie istniała już bowiem na początku XIV w.
We wnętrzu obecnego kościoła zwracają uwagę m.in. malowidła na wygiętym owalnie sklepieniu. Nie ma wśród nich scen czy postaci biblijnych lub świętych, ale prócz symboli religijnych także elementy roślinne i różne figury geometryczne. W ołtarzu głównym znajduje się barokowa rzeźba Chrystusa na krzyżu, pod którym widzimy postać Matki Boskiej, św. Jana i klęczącej Marii Magdaleny. W górze wizerunek św. Małgorzaty, patronki świątyni.

W lewym bocznym ołtarzu widnieje XVII-wieczny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a w prawym św. Józefa. Przed lewym ołtarzem stoi naturalnej wielkości figura Madonny na kuli i księżycu deptającej węża. Wykonana jest z drzewa lipowego. Z drugiej strony nawy stoi podobnej wielkości rzeźba Chrystusa z otwartym sercem.
Wewnątrz i na zewnątrz kościół zdobią zakończone kapitelami pilastry. Wyróżnia go także zgrabna wieżyczka kryta gontem, podobnie jak dach świątyni.
Kilkanaście metrów od niej stoi drewniana dzwonnica. Od północy z placem przykościelnym sąsiaduje cmentarz. W jego ogrodzeniu znajdują się zwrócone w stronę kościoła kapliczki grobowe. W jednej z nich pochowany został Antoni Ostoja Zagórski, zmarły w 1860 r. właściciel Gorzkowa. Jak czytamy w książce Andrzeja M. Przybyszewskiego „Ziemianie. Pałace, dwory i dworki nad Nidzicą i Szreniawą” (Kazimierza Wielka 2007), w XIX i XX w. wieś należała też do Rudzkich, w XVII wieku do Morsztynów – Jan Andrzeja i jego krewnego Stanisława, a wcześniej m.in. do Cikowskich. Jej właściciel Stanisław Cikowski, podkomorzy krakowski i kasztelan biecki, był jednym z wyróżniających się dowódców polskich, zwłaszcza w wojnie z Moskwą.

Źródło:

 

 

Cudzynowice – kościół p.w. Św. Wszystkich Świętych, wzniesiony w 1757 roku przez Teresę Ossolińską, wystrój wnętrz rokokowy.

 

 

alt

 

 

Pierwsza informacja źródłowa o kościele i parafii pochodzi z 1326 r. Pierwotny kościół był drewniany, obecny został zbudowany w 1757 r. przez miejscową dziedziczkę Teresę z Morsztynów Ossolińską, drewniany, konstrukcji zrębowej, konsekrowany w 1762 r. Prezbiterium węższe i niższe od nawy, zamknięte wielobocznie. Wystrój wnętrza rokokowy. Ołtarz główny z obrazem Ukrzyżowania, prawdopodobnie pędzla Franciszka Smuglewicza. Dwa ołtarze boczne przy tęczy: lewy z obrazem MB Niepokalanego Poczęcia, prawy z obrazem św. Antoniego. Polichromia z 1913 r., odnawiana w latach siedemdziesiątych, prace remontowe przy kościele prowadzono w 1973 r. i 1993 r.

 

Źródło:

 

 


Topola
– kościół p.w. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w latach 1839 – 1840 w Kazimierzy Małej, w latach 1973 -1974 przeniesiony do Topoli.

 

alt

 

 

Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z lat 1838 – 40. Zbudowany we wsi Kazimierza Mała przez cieślę Stanisława Plewińskiego częściowo z materiału poprzedniej świątyni z 1698 r. Przeniesiony na obecne miejsce w latach 1973 – 74. Remontowany w 1897 r. – wymiana gontu na dachu.

Drewniany kościół trójnawowy, konstrukcji zrębowej. Nieorientowany, zbudowany z drewna modrzewiowego. Mniejsze prezbiterium od nawy, zamknięte prostokątnie z piętrowymi zakrystią i skarbczykiem po bokach. Kruchty od frontu i z boku nawy. Dach, kryty gontem z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną cebulastym hełmem blaszanym. Wewnątrz stropy płaskie z fasetą, w nawie wsparty na dwóch słupach. Chór muzyczny wsparty na dwóch słupach z falistą linią parapetu. Świątynia posiada kryptę. Dzwonnica drewniana z 1974 r. Zbudowana na planie kwadratu, zwieńczona dachem namiotowym.

 

Źródło:

 

 

 


Stradów
– kościół p.w. Św. Bartłomieja, wybudowany w 1657 roku. W kościele znajduje się słynący łaskami obraz NMP z dzieciątkiem, pochodzący z XVII wieku.

 

 

alt

 

Drewniany kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła, wzniesiony w 1657 r. przez wojewodę krakowskiego Władysława Myszkowskiego. Powstał na miejscu kościoła wzmiankowanego po raz pierwszy w 1326 r., który spłonął w 1656 r. W XIX w. został rozbudowany. W kościele znajduje się XVII-wieczny obraz Matki Boskiej Stradowskiej z srebrną sukienką z 1879 r., kamienna chrzcielnica z XVII w., obrazy Chrystusa i św. Marii Magdaleny z XVII-XVIII w., monstrancja i kielichy barokowe, relikwiarz św. Stanisława. Obok świątyni znajduje się drewniana dzwonnica z 1780 r. Dzwon z napisem Polonus me fecit podarowany został przez fundację ks. Szymona Goszczyńskiego.

 

Źródło:

 

 

 

Rogów – spichlerz z 1684 roku, kościółek cmentarny z 1763, obecnie w Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni, tam także drewniana dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej.

 

 
Więcej o Architektura murowana

                                        ARCHITEKTURA MUROWANA

 


spis treści:

1) Skalbmierz – kościół parafialny p.w. Św. Jana Chrzciciela, wzniesiony w XV wieku, z zachowaniem pozostałości romańskich z XII/XIII wieku. Są nimi dwie wieże i część prezbiterium. Stalle barokowe z XVIII wieku.
2) Opatowiec – kościół gotycki, podominikański, przekształcony w XVII wieku, p.w. Św. Jakuba.
3) Małoszów – kościół p.w. Św. Mikołaja, wzniesiony w 1648 roku, barokowy.
4) Kocina – kościół p.w. Św. Barbary, zbudowany w 1672 roku, barokowy.
5) Kazimierza Wielka – kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Św., zbudowany w 1663 roku przez Stanisława Warszyckiego – kasztelana krakowskiego, bezstylowy.
6) Bejsce – kościół p.w. Św. Mikołaja, gotycki, z XIV w., z kaplicą Firlejów z 1600 roku.
7) Pałac w Bejscach – wzniesiony w 1802 roku, przez architekta Jakuba Kubickiego dla Marcina Badeniego. Jest pierwowzorem warszawskiego Belwederu.
8) Czarnocin – kościół p.w. NMP, wzniesiony oko. 1360 roku przez Ottona z Mstyczowa, gotycki.
9) Sokolinakościół p.w. Michała Archanioła, wybudowany w latach 1651 – 1660.

 

 

 

Skalbmierz – kościół parafialny p.w. Św. Jana Chrzciciela, wzniesiony w XV wieku, z zachowaniem pozostałości romańskich z XII/XIII wieku. Są nimi dwie wieże i część prezbiterium. Stalle barokowe z XVIII wieku.

 

 

alt

 

Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela – wzniesiony w końcu XII lub na początku XIII wieku, na pewno przed 1217 rokiem, gdyż w tym roku dokumenty wspominają Gubertusa Prepozyta Skalbmierskiego. Kościół był przebudowany i inkastelowany w 1235 roku przez Konrada I mazowieckiego. Obecny kościół został wzniesiony w XV wieku, z zachowaniem pozostałości romańskich. Kronikarz Jan Długosz wspomina, że na miejscu dawnego kościoła, zniszczonego skutkiem wiek, za jego czasów. Z ofiar złożonych przez wiernych oraz biskupów krakowskich, powstał wspaniały, nowy, murowany kościół. Budowany w dwóch fazach: nawy w I poł. XV wieku, a pod koniec XV wieku – prezbiterium. Jest to kościół gotycki, orientowany (wschód – zachód), murowany z kamienia, nietynkowany. Pozostałością pierwotnego romańskiego kościoła z przełomu XII i XIII wieku są: dwie wieże, zachodnia część prezbiterium i dolna część południowej ściany prezbiterium. Nawa główna z nawami bocznymi stanowią kwadrat. W każdej nawie są trzy przęsła. Prezbiterium równej szerokości z nawą główną. Od strony północnej i południowej wznoszą się dwie wieże czworoboczne i czterokondygnacyjne, nieco podwyższone w II poł. XIX wieku z neogotyckim hełmami. Portale: z kruchty północnej do nawy bocznej gotycki z I poł. wieku XV, ostrołukowy, o szerokich, bogato profilowanych ościeżach; z prezbiterium do zakrystii portal wczesnobarokowy z 1 połowy XVII wieku, marmurowy prostokątny. Na ścianach prezbiterium znajdują się napisy łacińskie, nazwiska i data 1556. Główny ołtarz pochodzi z 1908 roku i został wykonany na wzór dawnego z 1626 roku spalonego w 1906 roku. Wystrój kościoła głównie barokowy z XVII, XVIII wieku. Zachowane epitafia z XV-XX wieku. W kościele znajduje się obraz pędzla Jakuba Jordaensa (1593-1678) ze szkoły flamandzkiej – „Pokłon Trzech Króli”

 

 

 Opatowiec – kościół p.w. Św. Jakuba, gotycki, podominikański, przekształcony w XVIII w.

 

alt 

Fot. Jarosław Kubalski

Parafia powstała prawdopodobnie na przełomie XI i XII w., jest odnotowana w wykazach świętopietrza z 1326 r. W 1283 r. założono klasztor dominikanów, który skasowano w 1819 r. Pierwszy kościół parafialny p.w. św. Szymona i św. Judy, od 1610 r. p.w. św. Jakuba Apostoła stał nad brzegiem Wisły, skutkiem wylewów rzeki uległ zniszczeniu, został rozebrany zapewne w XIX w.; siedzibę parafii przeniesiono do kościoła podominikańskiego, murowanego, gotyckiego w zrębie, przebudowywanego w XVII, XIX i XX w. Kościół jest jednonawowy, z węższym i niższym prostokątnym prezbiterium, od północy znajduje się kaplica MB Różańcowej z XVII w. Po drugiej wojnie światowej prowadzono w kościele prace konserwatorskie, obecnie przeprowadza się konserwację prezbiterium i głównego ołtarza.

Źródło:

 

 

 Małoszów – kościół p.w. Św. Mikołaja, wzniesiony w 1648 roku, barokowy.

 

alt

Źródło:

 

Kościół murowany, wzniesiony ok. 1646 roku w stylu barokowym, staraniem ks. Tomasza Lachowskiego. Znajduje się na wzniesieniu, na uboczu wsi. Orientowany (wschód-zachód), jednonawowy z prezbiterium zamkniętym absydą. Przy ścianie północnej znajduje się zakrystia. Wejście z prezbiterium do zakrystii jest przez XVII-wieczny barokowy portal z czarnego marmuru. Wystrój wnętrza kościoła wykonany jest głównie w stylu rokoko z XVIII wieku. Ołtarz główny z obrazem św. Mikołaja, są też dwa boczne ołtarze i ambona. Zachowane epitafia wewnątrz i na zewnątrz kościoła z XIX wieku. Kościół odnowiony i przebudowany w połowie XIX wieku. Od końca XIX wieku do 1934 roku zamknięty. Świątynia jest otoczona starymi drzewami posadzonymi symetrycznie wokoło, głównie są to kasztany, lipy i klony.

źródło:

 

 

 

Kocina – kościół p.w. Św. Barbary, zbudowany w 1672 roku, barokowy.

 

alt

Źródło:

 

Barokowy kościół pw. św. Barbary, wzniesiony w 1672 r. na miejscu starszego kościoła drewnianego; świątynię ufundował kanonik wiślicki Franciszek Kaliszewicz. Jest to budowla jednonawowa wzniesiona na planie prostokąta. Ołtarz główny i ołtarze boczne barokowe. W ołtarzu głównym znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej Kocińskiej. We wnętrzu świątyni zachowało się trochę wyposażenia z wcześniejszej świątyni (wzniesionej ok. 1403 r.): kamienne gotyckie antepedium ołtarzowe, późnogotycka kamienna chrzcielnica oraz Pieta.

Źródło:

 

 

 

Kazimierza Wielka – kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Św., zbudowany w 1663 roku przez Stanisława Warszyckiego – kasztelana krakowskiego, bezstylowy.

 

 

alt

Źródło:

 

Pierwsza wzmianka źródłowa o parafii i kościele pochodzi z 1326 r. Pierwotny kościół parafialny był drewniany. Obecny kościół muro­wany zbudował w 1663r. Stanisław Warszycki, kasztelan krakowski. Ko­ściół został rozbudowany w latach 1894-1895, konsekrowany 16 IX 1895 r. przez bpa Tomasza Kulińskiego. Prezbiterium niższe i nieco węższe od nawy, ołtarz główny barokowy z obrazem Ukrzyżowania, według tradycji malowa­ny przez Franciszka Smuglewicza. Dwa ołtarze boczne przy tęczy: w lewym obraz MB z Dzieciątkiem w srebrnej sukience, barokowy z przełomu XVII i XVIII w., w prawym obraz św. Franciszka Salezego z I. poł. XIX w. Epita­fia kamienne z XVIII i XIX w. Kapitalny remont kościoła prowadzi się od 1980 r.

Źródło:

 

 

 

Bejsce – kościół p.w. Św. Mikołaja, gotycki, z XIV w., z kaplicą Firlejów z 1600 roku.

 

 

alt

 

 

Parafia w Bejscach powstała najprawdopodobniej w XII lub na początku XIII wieku. Gotycki kościół św. Mikołaja został zbudowany prawdopodobnie w XIV wieku. Świątynia jest murowana, o jednej czteroprzęsłowej nawie oraz niższym i węższym prezbiterium. We wnętrzu – od strony południowej – znajduje się późnorenesansowa kaplica Firlejów, od strony północnej – barokowa kaplica św. Anny. Główny ołtarz jest barokowy, ołtarze boczne – neogotyckie. Na uwagę zasługuje także renenasowy nagrobek Elżbiety Firlejówny. Na ścianie wschodniej odkryto w 1959 r. fragmenty polichromii gotyckiej. Prezbiterium i kaplica Firlejów były konserwowane w latach 1966-1986.

Źródło:

 

 

 

Pałac w Bejscach – wzniesiony w 1802 roku, przez architekta Jakuba Kubickiego dla Marcina Badeniego. Jest pierwowzorem warszawskiego Belwederu.

 

alt


Klasycystyczny pałac w Bejscach zbudował w roku 1802 Jakub Kubicki dla Marcina Badeniego. Pałac usytuowany jest na opadającym ku południowi zboczu, frontem zwrócony ku północy. Jest budynkiem piętrowym, całkowicie podpiwniczonym. Jego nakryte sklepieniami piwnice, skutkiem różnicy poziomów terenu, od strony ogrodu sprawiają wrażenie dodatkowej, trzeciej kondygnacji.

Pałac ma bryłę bardzo zwartą, opartą na planie prostokąta. Na głównej osi znajduje się wgłębny (cofnięty od lica elewacji) portyk wejściowy z płytkim ryzalitem, w którym cztery doryckie kolumny niosą niezbyt klasyczne co do proporcji belkowanie i trójkątny, pozbawiony jakiejkolwiek dekoracji tympanon. Na belkowaniu wyryty jest napis: Praca nadaje spoczynek. Po obu stronach portyku zaprojektował Kubicki po trzy osie okienne, akcentując środkowe z nich poprzez zastosowanie półkoliście zamkniętych okien. Piętro jest niższe od parteru; w elewacji jest to wyraźnie zaznaczone poprzez użycie niższych okien. Takie rozwiązanie elewacji odzwierciedla charakter użytkowania tej kondygnacji – przeznaczonej na pokoje sypialne, odróżniając ją zdecydowanie od parteru, gdzie autor zlokalizował pomieszczenia reprezentacyjne. Nad dachem góruje masywna bryła komina, a właściwie bloku obejmującego kilka kominów połączonych parawanowymi ściankami, rzecz charakterystyczna dla twórczości Kubickiego. Niemal identyczne rozwiązanie komina pojawi się za lat dwadzieścia w innym jego dziele, w warszawskim Belwederze.
 Od ogrodu środkowy ryzalit ma kształt trójboczny, gdyż obejmuje fragment kolistego salonu, umieszczonego przez autora na głównej osi, za wejściowym hollem. W przyziemiu tegoż ryzalitu dostawiona jest sztuczna grota, wykonana z narzutowych głazów, niosąca wąski taras. Elewacje są boniowane, a wieńczy je gzyms z ząbkowaniem. Dach jest czterospadowy, pokryty blachą.
Układ wnętrza pałacu jest trójdzielny; jego środkową część zajmują: portyk, holl i kolisty salon wysoki na dwie kondygnacje. Od wschodu znajdują się pomieszczenia w trzech traktach, w tym owalna klatka stykająca się z hollem i również owalny gabinet na południowo-wschodnim narożniku budynku. Od zachodu układ jest dwutraktowy: przylegający do hollu duży pokój z półkolistą wnęką, za którym Kubicki umieścił „gospodarczą” klatkę schodową i od południa duży, trójokienny salon. Na piętrze pokoje „frontowe” oddzielone są od „ogrodowych” sklepionym korytarzem łączącym obie klatki schodowe.
Najbardziej reprezentacyjne wnętrze otrzymał salon. Jego ściany rozdzielają półkoliste wnęki umieszczone na przemian z płycinami zawierającymi malowidła w stiukowych obramieniach. W poziomie piętra salon doświetlony jest półkolistymi oknami zawartymi w czymś w rodzaju tamburu wspartego na belkowaniu i kroksztynowym gzymsie. Ponad bębnem nie ma jednak kopuły, tylko zwierciadlane sklepienie o szerokiej fasecie wypełnionej stiukową kratą.

Pałac otaczają pozostałości krajobrazowego parku z 2. połowy XIX stulecia, zaprojektowanego przez Augustyna Denizota. Obecnie w pałacu mieści się Dom Pomocy Społecznej.

Źródło:

 

 

 

Czarnocin – kościół p.w. NMP, wzniesiony ok. 1360 roku przez Ottona z Mstyczowa, gotycki.

 

alt

Czarnocin – gotycki kościół parafialny pw.Wniebowzięcia Matki Boskiej. Jego dobrodziejem i fundatorem był Otto z Mszczonowa herbu Lis, kanclerz Kazimierza Wielkiego, proboszcz gnieźnieński, kantor sandomierski.

Wymurowany w 1360 z kamienia kościół otrzymał wezwanie Matki Bożej.

W XVI wieku świątynia przez jakiś czas pozostawała w rękach innowierców. W latach 1882-85 kościół przeszedł remont, tracąc niektóre pierwotne formy.

Źródło:

 

 

 

 Sokolina – kościół p.w. Michała Archanioła, wybudowany w latach 1651 – 1660.

 

alt

Źródło:

 

Wzniesiony przez księdza Matyaszkiewicza barokowy kościół był orientowany, zbudowany z kamienia i cegły. Nawa miała cztery sklepione przęsła, zakończone absydą, w której ustawiono główny ołtarz. Od strony zachodniej nawę zamykała piętrowa kruchta o charakterze niskiej wieży. Przy północno –  zachodnim narożniku nawy stanęła kolista klatka schodowa, wiodąca na chór muzyczny i na kościelny strych. Ksiądz Tomasz zmarł w roku 1669 i pochowany został w krypcie „po stronie Ewangelii”. Jego następcą został ksiądz Michał Stanisław Piechowski, „który kościół, w sklepieniu znacznie zarysowany, kazał wzmocnić 9 szkarpami i 3 ankrami mury ściągnąć”. W 1. połowie XIX stulecia od południa dobudowano drugą kruchtę, a w linii ogrodzenia na wprost kruchty wybudowano (rok 1842) trójarkadową bramę-dzwonnicę.

Źródło: 

 

 
Więcej o Szlaki turystyczne

 

             Szlaki Turystyczne

Świętokrzyski Szlak Archtektury Drewnianej – Trasa 1 

 

Spis Treści:

1. BUSKO-ZDRÓJ

2. CHOTELEK ZIELONY

3.  PROBOŁOWICE

4. STRADÓW

5. TOPOLA

6. CUDZYNOWICE

7. GORZKÓW

8. RACHWAŁOWICE

9. ŚWINIARY

10. ZBORÓWEK

11. BESZOWA

12. NIEKRASÓW

13. STRZEGOM

 

 

 

 

1.   BUSKO-ZDRÓJ – kościółek cmentarny p.w. św. Leonarda

 

alt fot. Jarosław Kruk

 

Trzystuletni kościółek św. Leonarda w Busku nie jest pierwszym obiektem sakralnym stojącym w tym miejscu. Już sam dobór jego patrona może stanowić dowód na wczesnopiastowskie korzenie tej fundacji – wezwanie św. Leonarda nadawano chętnie na przełomie XI/XII stulecia. Była tu więc siedziba najstarszej w Busku parafii, erygowanej jeszcze przed założeniem w Busku klasztoru norbertanów. Gdy miasto Busko rozwinęło się w sąsiedztwie klasztoru, tam też przeniesiono parafię, odbierając ja św. Leonardowi z Przedmieścia Krakowskiego. Istnieje zapis z roku 1644 wspominający o tym obiekcie, nazywanym wówczas już kaplicą, gdzie mszy już nie odprawiano, z uwagi na zły stan techniczny. Na pocieszenie zapisano, że zgromadzone zostało już drewno na budowę nowej kaplicy.

Do budowy – jak wynika z tekstu wyrytego na belce, a zacytowanego przez księdza Wiśniewskiego – doszło w roku 1699. Pięćdziesiąt lat później, w roku 1748 miał miejsce remont dokonany z funduszy Reginy Zawadzkiej. Przy prezbiterium stała wówczas zakrystia, wewnątrz był ołtarz z figurą świętego, a dach wieńczyła sygnaturka pokryta blachą.

Kościółek mocno ucierpiał w czasie ostatniej wojny. Powojenne remonty miały początkowo powierzchowny charakter. Dawną świetność przywrócono mu dopiero w latach 1997- 98.

Kościółek zbudowany jest w konstrukcji zrębowej (za wyjątkiem kruchty) wzmacnianej lisicami, ustawionej na podmurówce z kamienia. Jest orientowany i składa się z kwadratowej nawy, węższego od niej, trójbocznie zamkniętego prezbiterium, maleńkiej zakrystii i dostawionej od zachodu kruchty. Zastosowana tu więźba dachowa (storczykowa) wraz z typowymi dla kościołów Małopolski zaskrzynieniami sprawia, że boczne części nawy są obniżone. Dach nawy i prezbiterium ma wspólną kalenicę, pobity jest gontem, a wieńczy go arkadowa sygnaturka kryta miedzianą blachą. Nad zakrystią wykonany jest dach pulpitowy, zaś nad kruchtą – dach dwuspadowy. Elewacje są oszalowane pionowymi deskami – na narożnikach znajdują się zespolone pilastry o żłobkowanych trzonach, zwieńczonych korynckimi głowicami, będące przykładem dobrej, snycerskiej roboty.

 

Źródło:  

 

 

2. CHOTELEK ZIELONY (gm. Busko-Zdrój, powiat buski) – modrzewiowy kościół p.w. św. Stanisława bpa z 1527 r.

 

alt

Źródło: 

Drewniany kościół pw. św. Stanisława Biskupa z 1527 r. jest jedynym zachowanym na Kielecczyźnie obiektem XVI-wiecznego drewnianego budownictwa sakralnego.

Został wzniesiony na planie prostokąta o wymiarach 12×7 metrów, bez wyodrębnionej zakrystii i prezbiterium, z zaznaczoną od wschodu trójboczną absydą. Dwuspadowy dach o konstrukcji nośnej z drewna modrzewiowego, ze szczytem od strony zachodniej, kryty jest gontem. W środkowej części kalenicy mieści się ażurowa, kryta miedzianą blachą wieżyczka z sygnaturką.

Kruchta przylegająca od południa, dobudowana została w późniejszym okresie, już po wybudowaniu samego kościoła.

Wewnątrz kościółka zachowały się niektóre elementy z jego pierwotnego wystroju i wyposażenia.

W środku możemy zobaczyć też kamienną gotycką kropielnicę i późnorenesansową ambonę.

Na szczególną uwagę zasługuje strop belkowy z zachowaną renesansową polichromią z XVI wieku, przedstawiającą kasetony z rozetami. Najnowsze jego badania sugerują, iż może on pochodzić z innej, starszej świątyni.

Na ścianach dostrzec można niewyraźne ślady dawnych malarskich dekoracji i słabo widoczne krzyże konsekracyjne.

W ołtarzu z drugiej połowy XVII w. mieścił się obraz o charakterze barokowym przedstawiający św. Stanisława biskupa, patrona świątyni (obraz obecnie znajduje się w kościele św.Brata Alberta). Na zasuwie ołtarza – obraz przedstawiający Ukrzyżowanie z Matką Boską, św.Janem i klęczącą fundatorką kościoła, w stroju zakonnym, z herbem Siekierz i datą 1624 r.

Kiedyś w kościółku można było też oglądać najcenniejszy element jego starego wyposażenia – zachowany w dwóch elementach późnogotycki, drewniany tryptyk Męki Pańskiej, datowany na początek XVI wieku. Zachowana jego część centralna przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus i św.Stanisława – brakuje niestety jednej z desek – a wraz nią namalowanej nań postaci. Lewe, zachowane skrzydło tryptyku, na awersie przestawia Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie, na rewersie – Ukrzyżowanie i Opłakiwanie.

 

Źródło:  

 

3.  PROBOŁOWICE (gm. Złota, powiat pińczowski) – kościół parafialny p.w. św. Jakuba Apostoła

 

alt

Kościół wzniesiony w r. 1759, ołtarze rokokowe i bogata polichromia. W bocznym ołtarzu słynący łaskami obraz MB z Dzieciątkiem tzw. Probołowskiej z XVII w. W roku 1842 wymieniono gontowe pokrycie kościoła, a pod koniec XIX stulecia wyremontowano podmurówkę – podniesiono podmurówkę. Kościół odnawiany był jeszcze w 1982 r. oraz w w latach 1993-1994.
Pierwszy kościół drewniany w Probołowicach istniał w 1336 roku.

 

Źródło:  

 

 

4. STRADÓW (gm. Czarnocin, powiat Kazimierski) – kościół p.w. Św. Bartłomieja z 1657 r.

alt

 

Drewniany kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła, wzniesiony w 1657 r. przez wojewodę krakowskiego Władysława Myszkowskiego. Powstał na miejscu kościoła wzmiankowanego po raz pierwszy w 1326 r., który spłonął w 1656 r. W XIX w. został rozbudowany. W kościele znajduje się XVII-wieczny obraz Matki Boskiej Stradowskiej z srebrną sukienką z 1879 r., kamienna chrzcielnica z XVII w., obrazy Chrystusa i św. Marii Magdaleny z XVII-XVIII w., monstrancja i kielichy barokowe, relikwiarz św. Stanisława. Obok świątyni znajduje się drewniana dzwonnica z 1780 r. Dzwon z napisem Polonus me fecit podarowany został przez fundację ks. Szymona Goszczyńskiego.

 Żródło

 

5. TOPOLA (gm. Skalbmierz, powiat kazimierski) – kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP

alt

 

 

Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z lat 1838 – 40. Zbudowany we wsi Kazimierza Mała przez cieślę Stanisława Plewińskiego częściowo z materiału poprzedniej świątyni z 1698 r. Przeniesiony na obecne miejsce w latach 1973 – 74. Remontowany w 1897 r. – wymiana gontu na dachu.

Drewniany kościół trójnawowy, konstrukcji zrębowej. Nieorientowany, zbudowany z drewna modrzewiowego. Mniejsze prezbiterium od nawy, zamknięte prostokątnie z piętrowymi zakrystią i skarbczykiem po bokach. Kruchty od frontu i z boku nawy. Dach, kryty gontem z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę. Zwieńczoną cebulastym hełmem blaszanym. Wewnątrz stropy płaskie z fasetą, w nawie wsparty na dwóch słupach. Chór muzyczny wsparty na dwóch słupach z falistą linią parapetu. Świątynia posiada kryptę. Dzwonnica drewniana z 1974 r. Zbudowana na planie kwadratu, zwieńczona dachem namiotowym.

 

źródło:  

 

 

6. CUDZYNOWICE (gm. Kazimierza Wielka, powiat kazimierski) – kościół p.w. Wszystkich Świętych z 1757 r.

 

alt

 

Pierwsza informacja źródłowa o kościele i parafii pochodzi z 1326 r. Pierwotny kościół był drewniany, obecny został zbudowany w 1757 r. przez miejscową dziedziczkę Teresę z Morsztynów Ossolińską, drewniany, konstrukcji zrębowej, konsekrowany w 1762 r. Prezbiterium węższe i niższe od nawy, zamknięte wielobocznie. Wystrój wnętrza rokokowy. Ołtarz główny z obrazem Ukrzyżowania, prawdopodobnie pędzla Franciszka Smuglewicza. Dwa ołtarze boczne przy tęczy: lewy z obrazem MB Niepokalanego Poczęcia, prawy z obrazem św. Antoniego. Polichromia z 1913 r., odnawiana w latach siedemdziesiątych, prace remontowe przy kościele prowadzono w 1973 r. i 1993 r.

Źródło:  

 

7. GORZKÓW (gm. Kazimierza Wielka, powiat Kazimierski) – kościół parafialny p.w. św. Małgorzaty z XVIII w.

 

alt

 

Mikołaj z Gorzkowa był trzecim z kolei rektorem Akademii Krakowskiej i biskupem wileńskim w latach 1408-14. W XVII w. wieś należała do Morsztynów: poety Jana Andrzeja oraz poety, tłumacza i wojewody Stanisława.

 

Mikołaj był magistrem nauk wyzwolonych, doktorem teologii, prawa kanonicznego, profesorem filozofii, jako uczestnik obrad sejmu w Horodle w 1413 r. miał udział w zawartym tam przymierzu Polski z Litwą. Poświęcona mu tablica została w ubiegłym roku odsłonięta w gorzkowskim kościele podczas obchodów 250-lecia świątyni. Modrzewiowy kościół wzniósł Józef Mieroszewski, burgrabia krakowski, dziedzic Gorzkowa w 1758 r. prawdopodobnie w miejscu starego. Parafia w Gorzkowie istniała już bowiem na początku XIV w.
We wnętrzu obecnego kościoła zwracają uwagę m.in. malowidła na wygiętym owalnie sklepieniu. Nie ma wśród nich scen czy postaci biblijnych lub świętych, ale prócz symboli religijnych także elementy roślinne i różne figury geometryczne. W ołtarzu głównym znajduje się barokowa rzeźba Chrystusa na krzyżu, pod którym widzimy postać Matki Boskiej, św. Jana i klęczącej Marii Magdaleny. W górze wizerunek św. Małgorzaty, patronki świątyni.

W lewym bocznym ołtarzu widnieje XVII-wieczny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a w prawym św. Józefa. Przed lewym ołtarzem stoi naturalnej wielkości figura Madonny na kuli i księżycu deptającej węża. Wykonana jest z drzewa lipowego. Z drugiej strony nawy stoi podobnej wielkości rzeźba Chrystusa z otwartym sercem.
Wewnątrz i na zewnątrz kościół zdobią zakończone kapitelami pilastry. Wyróżnia go także zgrabna wieżyczka kryta kontem, podobnie jak dach świątyni.
Kilkanaście metrów od niej stoi drewniana dzwonnica. Od północy z placem przykościelnym sąsiaduje cmentarz. W jego ogrodzeniu znajdują się zwrócone w stronę kościoła kapliczki grobowe. W jednej z nich pochowany został Antoni Ostoja Zagórski, zmarły w 1860 r. właściciel Gorzkowa. Jak czytamy w książce Andrzeja M. Przybyszewskiego „Ziemianie. Pałace, dwory i dworki nad Nidzicą i Szreniawą” (Kazimierza Wielka 2007), w XIX i XX w. wieś należała też do Rudzkich, w XVII wieku do Morsztynów – Jan Andrzeja i jego krewnego Stanisława, a wcześniej m.in. do Cikowskich. Jej właściciel Stanisław Cikowski, podkomorzy krakowski i kasztelan biecki, był jednym z wyróżniających się dowódców polskich, zwłaszcza w wojnie z Moskwą.

 

źródło:

 

8. RACHWAŁOWICE (gm. Koszyce, powiat proszowicki, województwo małopolskie) – kościół parafialny p.w. Narodzenia NMP

 

alt

Źródło:  

Kościół p.w. Narodzenia NMP wzmiankowany był 1326 r. W roku 1542 zbudowano drugi kościół. Istniejący do dziś pochodzi z 1614 r. Kościół drewniany, posiada konstrukcję zrębową, kruchty – słupową na podmurówce z kamienia.
Ściany nawy i prezbiterium zostały obustronnie spięte lisicami. Kościół jednonawowy, orientowany, nawa zbliżona kształtem do kwadratu, z przyległym od wschodu prostokątnym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Po stronie północnej prezbiterium znajduje się zakrystia, przy nawie – kruchty od zachodu i południa.
Kościół posiada wewnątrz stropy belkowe, dach dwuspadowy przechodzi w trójpołaciowy nad prezbiterium, pośrodku dachu znajduje się sygnaturka na sześciobocznej podstawie z latarnią, cebulastym hełmem z iglicą i krzyżem. Wolnostojąca dzwonnica pochodzi z końca XVIII w. lub pocz. XIX w., pokryta jest gontem. Lipy i kasztany tworzą wokół kościoła zarys owalny i wyznaczają zarys dawnego cmentarza przykościelnego.

 

Źródło: 

 

9. ŚWINIARY (gm. Solec-Zdrój, powiat buski) – kościół p.w. św. Stanisława bpa z poł. XVII w.

 

alt

 

Obecny kościół wzniesiono w II połowie XVII wieku. Drewnianą budowlę rozbudowano w kolejnym stuleciu przedłużając korpus nawowy od strony zachodniej. W 1874r. powiększono świątynię od północy o murowaną kaplicę z przedsionkiem, a w 1902r. wystawiono od południa przybudówkę mieszczącą zakrystię i przedsionek. Prostokątna w planie, drewniana część kościoła nakryta wspólnym dachem składa się z prostokątnej nawy i węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium. Nad nawą barokowa (XVIIIw.) wieżyczka sygnaturki.

 

Źródło: 

 

 

10. ZBORÓWEK (gm. Pacanów, powiat buski) – kościół p.w. śś. Idziego i Mikołaja  z 1459 r.

 

alt fot. Marek Sztorc

 

Kościół w Zborówku jest jednym z najstarszych zachowanych kościołów drewnianych w Polsce, a na pewno najstarszym o pewnym datowaniu. Wzniesiony został w 1459 r. o czym informuje napis na belce tęczowej. W 1908 r. dobudowano do niego murowaną, neoromańską nawę z fundacji Macieja Radziwiłła, według projektu S. Szpakowskiego. Część drewniana zbudowana została w konstrukcji zrębowej, złożona jest z nawy i prezbiterium zamkniętego trójbocznie, przy którym od północy stoi zakrystia. Część tę nakrywa dach dwuspadowy, pokryty gontem, z barokową wieżyczkę na sygnaturkę. Nawa wewnątrz nakryta jest stropem z zaskrzynieniami, zaś prezbiterium nakrywa pozorne sklepienie kolebkowe. Otwór tęczy jest ostrołukowy z belką tęczową profilowaną, z motywem w kształcie sznura i napisem fundacyjnym z 1459 r. W ołtarzu głównym umieszczona jest późnogotycka rzeźba św. Mikołaja z około 1500 r. oraz dwa skrzydła późnogotyckiego tryptyku, również z około 1500 r., z malowanymi postaciami śś. Stanisława i Wojciecha na awersach oraz Archanioła Gabriela i Matki Boskiej na rewersach. Lewy ołtarz boczny to malowany późnogotycki tryptyk z 1. poł. XVI w., w polu środkowym ze św. Mikołajem z klęczącą postacią z h. Kościesza, utożsamianą z osobą przypuszczalnego fundatora kościoła Grzegorza ze Strzyżowa oraz ze śś. Grzegorzem i Stanisławem na awersach i Matką Boską z Archaniołem Gabrielem na rewersach. Na belce tęczowej krucyfiks gotycki z 2. poł. XV w. oraz późnogotyckie rzeźby Matki Boskiej i św. Jana z pocz. XVI w. Pod belką znajduje się późnobarokowa ambona z 1. poł. XVIII w. W jednym z ołtarzy w nowszej części kościoła umieszczony jest jeszcze późnogotycki krucyfiks z 1. poł. XVI w.

 

Źródło: 

 

11. BESZOWA (gm. Łubnice, powiat staszowski) – dzwonnica przy kościele parafialnym p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

 

alt fot. Marek Sztorc

 

 

Okazała sylwetka kościoła w Beszowej jest doskonale widoczna z pobliskiej drogi Kraków-Sandomierz. Fundatorem kościoła był w 1407 r. Wojciech Jastrzębiec, ówczesny bp poznański. Informację o tym przekazuje Jan Długosz a jej potwierdzeniem jest  zachowana do dziś tablica erekcyjna. W 1421 r. Wojciech Jastrzębiec, wtedy już jako biskup krakowski przekazał świątynię zakonowi paulinów. W rękach zakonników pozostawała ona do kasaty konwentu beszowskiego w 1819 r. Wcześniej bo około 1690 r. dobudowano do kościoła kaplicę grobową rodziny Jagniątkowskich. Duże zniszczenia dotknęły kościół podczas działań wojennych w 1945 r. Zburzeniu uległy wtedy zabudowania klasztorne oraz dach świątyni, uszkodzone zostały też okna i elementy wyposażenia. Kościół w Beszowej jest gotycką, trójnawową bazyliką, z krótkim prezbiterium zamkniętym ścianą prostą. Do południowej nawy przylega kwadratowa kaplica nakryta kopułą. Ściany zewnętrzne kościoła opięte są uskokowymi przyporami. Zachodnią elewację wieńczą gotyckie szczyty schodkowe, zaś nad prezbiterium góruje szczyt późnorenesansowy. Najciekawszym elementem architektury kościoła jest jego zachodni portal, gotycki o schodkowym wykroju z laskowaniami. Wnętrze kościoła nakrywają pozorne drewniane sklepienia, w nawie głównej kolebkowe z lunetami, w prezbiterium krzyżowe. Oryginalne gotyckie sklepienia krzyżowo-żebrowe nakrywają tylko nawy boczne, zachowało się też jedno przęsło dawnego oratorium zakonnego, sklepione gwiaździście. Nawa główna oddzielona jest od naw bocznych ostrołukowymi arkadami wspartymi na masywnych filarach międzynawowych, arkada tęczy jest również ostrołukowa. Wyposażenie wnętrza jest w całości barokowe. W prezbiterium znajduje się ołtarz z 2. ćw. XVII w. z obrazem Wręczenie kluczy św. Piotrowi w polu głównym oraz rzeźbami świętych po bokach. Powyżej obrazy: Zwiastowanie NMP, w zwieńczeniu Ukrzyżowanie a nad nim rzeźba św. Michała Archanioła. Wzdłuż obu ściana prezbiterium ustawione są XVIII-wieczne stalle z zapleckami ozdobionymi malowidłami świętych związanych z zakonem paulinów. W nawach zobaczyć można kilka dalszych ołtarzy z XVII i XVIII w. oraz pochodzącą z tegoż czasu ambonę. Wspomniane już przęsło oratorium służy jako chór muzyczny, jego parapet zdobi płaskorzeźbiona scena Zesłania Ducha Św. z poł. XVII w. Prospekt organowy pochodzi z XVIII w. Najstarszy zabytkiem kościoła jest gotycka tablica erekcyjna z 1407 r., umieszczona nad wejściem do nieistniejącej już kaplicy śś. Aniołów Stróżów. Na południowej ścianie zawieszony jest też obraz Chrystusa w Ogrojcu, namalowany ok. 1700 r. być może przez malarza Karola de Prevot. W kaplicy Jagniątkowskich pełniącej dziś rolę zakrystii zachowały się tablice epitafijne członków tej rodziny. Przy kościele od południowego zachodu stoi okazała drewniana dzwonnica z XVIII w.

 

Żródło: 

12. NIEKRASÓW (gm. Osiek, powiat staszowski) – kościół modrzewiowy p.w. Nawiedzenia NMP z II poł. XVII w.

 

 

alt

Źródło: 

To trzeci kościół w parafii, której historia sięga 1121 (erekcja parafii Niekrasów).
Pierwszy kościół stał w miejscu gdzie znajduje się dziś plebania. Drugi kościół w Niekrasowie pochodził z ok 1400, został on zbudowany poniżej poprzedniego. W okresie 1536-1614 r. kościół został zamieniony na zbór kalwiński. Dzisiejszy modrzewiowy kościół stoi w tym samym miejscu od roku 1661, kiedy to poprzedni spalił się.

 

Źródło:  

 

13. STRZEGOM (gm. Rytwiany, powiat staszowski) – kościół p.w. Matki Boskiej Bolesnej i św. Andrzeja Apostoła z przełomu XVI i XVII w.

 

alt


 

 

W Strzegomiu (gmina Rytwiany) znajduje się jeden z ciekawszych drewnianych obiektów sakralnych w województwie świętokrzyskim. To drewniany kościół p.w. Matki Boskiej Bolesnej i św. Andrzeja Apostoła.

Wchodząc furtą na przykościelny plac od razu wyczuwa się przyjemny zapach modrzewia – tak charakterystyczny dla drewnianych kościołów z południowych krańców Polski. Przy wejściu po lewej stronie znajduje się tablica informacyjna Regionalnej Organizacji Turystycznej z której możemy się dowiedzieć nieco o historii kościoła i jego konstrukcji.

Kościółek leży na świętokrzyskim Szlaku Architektury Drewnianej. Ze Strzegomia szlak prowadzi do znajdującego się 6 km na wschód Niekrasowa (gmina Osiek), gdzie znajduje się piękny kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.

Póki co jesteśmy jednak w Strzegomiu. Kościół przed którym stoimy zbudowano pod koniec XVI wieku – świątynia została poświęcona przez biskupa krakowskiego Jana Radziwiłła w 1595 r. Początki parafii sięgają jednak trzy stulecia wstecz – pierwsza wzmianka o parafii, której plebanem był Jan pochodzi z 1326 r. Wg dawnych inwentarzy, pierwotny kościół powstał w 1404 r., kalendarze liturgiczne podają zaś rok 1441. Legenda mówi zaś o tym, że w okolicznych lasach polował król Kazimierz Wielki, który chciał mieć na miejscu kaplicę i dlatego polecił w tym miejscu wybudować świątynię.

W latach 1609-1875 kościół w Strzegomiu był kościołem filialnym parafii Wiązownica. Kondycja kościoła nie była wtedy najlepsza, o czym dowiadujemy się z wizytacji w latach 1694, 1782, 1857. Wg ks. Sadowskiego, który wizytował parafię pod koniec XVII w. dach na kościele od strony północnej był zgniły, podłoga zniszczona, ogrodzenie nadpsute a na plebanii nieporządek. Wizytujący parafię w 1857 r. budynek kościoła określono jako „zniszczony i upadkiem grożący”.

Na szczęście po 1875 r. kościół gruntownie odrestaurowano. W latach trzydziestych XX wieku przedłużono o kilka metrów nawę kościoła. W tym czasie wybudowano także dzwonnicę z drewna sosnowego „w słup” z podbitym gontem dachem czterospadowym. Wchodząc przez furtę, dzwonnicę mamy po prawej ręce, „przyklejoną” do niskiego betonowego ogrodzenia, otaczającego cały plac kościelny. Za dzwonnicą cztery proste ławeczki z rozpołowionych bali dla wiernych lubiących się modlić na świeżym powietrzu. Tuż przy nich stoi duży drewniany krzyż.

Deptakiem okalającym budynek można sobie spokojnie pospacerować, napawać się ciszą i spokojem – kościółek znajduje się na samym końcu polnej, a potem leśnej drogi, która po trzech kilometrach dochodzi do odcinka drogi wojewódzkiej Staszów – Osiek.

Przy kościele zwraca uwagę, otoczona zielenią, czarna rzeźba Ukrzyżowanego Chrystusa. Wokół budynku znajduje się ładnie wykonany, płytki rów odwadniający, wyłożony polnymi kamieniami.

Korpus kościoła stanowi nawa główna z dwiema niższymi nawami bocznymi. Ściany krótkiego prezbiterium pokryte są na całej wysokości późnorenesansową boazerią. Przy prezbiterium znajduje się zakrystia i dawna kruchta. W nawie i prezbiterium znajduje się strop płaski, w nawach bocznych są stropy skośne. Dach kościoła jest wysoki, siodłowy, pokryty gontem, na którym znajduje się wieżyczka na sygnaturkę, o charakterze barokowym.

W kościele znajduje się ołtarz główny, późnorenesansowy z obrazem Matki Boskiej Bolesnej (uchodzący niegdyś za cudowny) oraz św. Andrzeja a także dwa ołtarze boczne barokowe. Warto zwrócić uwagę na późnorenesansową ambonę i chrzcielnicę kamienną z przełomu XVI/XVII w.

 

Źródło: 

 
Więcej o W otchłani wieków

W OTCHŁANI WIEKÓW

 

Spis treści: 

 

2. Wykopaliska w Jakuszowicach

3. Wykopaliska w Słonowicach

4. Wykopaliska w Zagórzycach

5. Badania nieinwazyjne w Krzczonowie

 

Urokliwe wzgórza lessowe od zarania dziejów przyciągały gromady ludzkie. Odkąd człowiek poznał uprawę roli i hodowlę zwierząt, jego koczowniczy tryb życia zmienił się na osiadły. Miało to miejsce w młodej epoce kamiennej, czyli w neolicie około 5200 – 3700 p.n.e.. Właśnie z tego okresu pochodzi odkryta ostatnio osada w Zagórzycach koło Kazimierzy Wielkiej. Ludzie ją zamieszkujący trudnili się rolnictwem, pasterstwem oraz uprawiali rzemiosło (garncarstwo). Prowadzili również liczne i ożywione kontakty handlowe. Sensacją na skalę europejską stały się wykopaliska w Słonowicach (koło Kazimierzy Wielkiej). Odkryto tam unikatowy zespół cmentarno – kultowy znany jako „megality ze Słonowic”. Zabytkowe grobowce pochodzą z przełomu IV/III tysiąclecia p.n.e. i porównywalne są z podobnymi obiektami na Wyspach Brytyjskich, z tą różnicą, że w Słonowicach używano drewna, w Wielkiej Brytanii zaś kamienia. 

 

 

alt alt

„ Megality słonowickie”                             Wizualizacja grobowców – szkic

 

 

 

1. Grodzisko w Stradowie

 

Budowa grodu stradowskiego przypisywana jest Wiślanom. Grodzisko istniało na pewno między IX a XI w. a prawdopodobnie mogło istnieć już w VIII w. i zostało opuszczone w XII w. W tych latach Stradów, był ważnym ośrodkiem administracyjnym, o czym świadczyć może jego wielkość.Gród główny, nazywany przez badaczy Zamczyskiem, zajmował obszar ok. 1,5 ha i był otoczony potężnymi wałami o obwodzie ok. 500 m i fosami, których pozostałości nawet teraz sięgają kilku – kilkunastu metrów wysokości (maksymalnie 12 m). Do niego przylegały trzy podgrodzia o miejscowych nazwach: Mieścisko, Barzyńskie i Waliki. Całość zajmowała teren ok. 25 ha. Według szacunków archeologów zamieszkiwało je od 2 do 4 tys. osób. Imponujące rozmiary grodziska można dostrzec nawet na zdjęciach satelitarnych. W czasie nielicznych prac archeologicznych prowadzonych wewnątrz grodu znaleziono ślady wielu domów mieszkalnych, budynków gospodarczych, palenisk i pieców piekarskich. Przewiduje się, że podjęcie szeroko zakrojonych badań przyniosłoby tu odkrycia cenniejsze, niż w Biskupinie.

 

 alt

 

Widok z grodziska w Stradowie

 

 

źródło

 

 

 

2. Wykopaliska w Jakuszowicach

 

 

Do dnia dzisiejszego za jedno z najważniejszych miejsc, w którym mogło dojść u schyłku starożytności do powstania lokalnego ośrodka władzy, uważa się rejon Jakuszowic oraz Kazimierzy Wielkiej. Potwierdzeniem tej hipotezy, a zarazem magnesem przyciągającym na ten teren liczne rzesze nie tylko polskich archeologów stało się przypadkowe odkrycie pochówka o charakterze książęcym dokonane w początkach XX. wieku w granicach administracyjnych obecnej wsi Jakuszowice. Niezwykłą rangę pochowanego w tym grobie młodego osobnika podkreśla bogactwo stroju w jakim złożono zmarłego do grobu oraz sama forma całego założenia sepulkralnego, znajdującego się na wydzielonym, eksponowanym terenowo miejscu, jak gdyby podkreślającym znaczenie pochowanej tu osoby. Bez wątpienia mamy do czynienia w tym przypadku z reprezentantem lokalnej warstwy możnowładczej, wspaniale manifestującej się w materiale archeologicznym, co było już wielokrotnie podkreślane w licznych opracowaniach poświęconych temu znalezisku.Jednak nie samo bogactwo grobu „księcia” z Jakuszowic zwróciło oczy niemal całego, europejskiego świata archeologicznego na to odkrycie. Niezwykłym, i to w skali całej Europy Środkowej, wydaje się ewidentny związek pochowanej w tym grobie osoby z warstwą huńskiej arystokracji plemiennej, poznanej dość dobrze na podstawie źródeł archeologicznych i pisanych z V. wieku n.e. Wskazują na to między innymi charakterystyczne elementy stroju paradnego „księcia jakuszowickiego” oraz obecność elementów uzbrojenia takich np. jak łuk refleksyjny. Związki zmarłego z odległymi obszarami dorzecza Cisy, zasiedlonymi w pierwszej połowie V w. n.e. przez plemiona Hunów, podkreśla obecność w tym zespole pochówka końskiego w paradnej uprzęży, ściśle wiążąca zespół grobowy z Jakuszowic z kręgiem wierzeń i rytuałów pogrzebowych typowych dla ludów koczowniczych. Okres życia księcia jakuszowickiego z pewnością przypadł na czasy tworzącej się potęgi państwa Hunów w Kotlinie Karpackiej, którzy zjednoczeni pod silnymi rządami Bledy i Attyli zdominowali arenę polityczną w Europie środkowej w ciągu pierwszej połowy V w. n.e.

 

alt

Części rzędu końskiego Ozdoby stroju

  

 

 źródło

 

 

3. Wykopaliska w Słonowicach

 

 

Unikatowe w skali europejskiej centrum grobowo-kultowe, składające się z grobowców megalitycznych, płaskiego cmentarzyska i placu ceremonialnego z IV tysiąclecia p.n.e., zbadali w Słonowicach (Świętokrzyskie, gm. Kazimierza Wielka) archeolodzy z krakowskiego oddziału Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, pod kierunkiem dr. Krzysztofa Tuni. Dzięki wieloletnim i konsekwentnym pracom udało się uzyskać zaskakujące wyniki.Plac ceremonialny mierzył ok. 100 na 100 m. Na południe od niego wzniesiono siedem gigantycznych grobowców o nieznanej wcześniej archeologom formie, z których największy miał ponad 100 m długości. Wszystkie grobowce wykonane były w technice drewniano-ziemnej, a ich plan przypominał formę trapezu. Ściany grobowców były wykonane z usytuowanych pionowo, w formie palisady belek drewnianych, wnętrze było wypełnione ziemią, a całość przykryta drewnianymi belkami, tworzącymi zadaszenie.W sąsiedztwie wielkich grobowców mieściły się liczne, płaskie pochówki szkieletowe. Cały kompleks otaczał rów o szerokości kilkunastu metrów.W niemal każdym z nich znaleziono wyroby z krzemienia, z których część wykonano z krzemienia wołyńskiego pozyskiwanego z odległości kilkuset kilometrów. W największych grobowcach archeolodzy odkryli także ostrza miedzianych siekier i miedziane sztylety.Zdaniem dra Tuni, w czasach neolitu wyroby metalowe były rzadkie i co za tym idzie wyjątkowo cenne. Odkryte wyroby sprowadzono z odległych obszarów, ale na razie nie wykonano analiz chemicznych, więc nie znane jest ich dokładne pochodzenie.

 

alt alt
alt alt
alt  

 

 źródło

4. Wykopaliska w Zagórzycach

 

 

 

  

W 2007 roku w Zagórzycach odkryto złoty krzyżyk relikwiarzowy, należący do jednego z najbardziej efektownych przykładówwczesnośredniowiecznej sztuki złotniczej.

Przedmiot ten musiał należeć do osoby o nieprzeciętnym statusie społecznym, która niewątpliwie zamieszkiwała przez pewien okres czasu w badanym przez nas miejscu. Jedną z takich postaci mógł być legendarny Jan ze Zbeltowic, którego źródła pisane określają jako wielmożę ze ścisłego otoczenia króla Bolesława Śmiałego. Wraz z królem Jan miał udać się na Węgry i otrzymać po swoim powrocie do Małopolski ziemie położone wokół dzisiejszych Zbeltowic (około 4 km od Zagórzyc). Nie można wykluczyć, iż Zagórzyce mogły wejść wówczas w skład tego nadania, stając się jednym z centrów powstałej własności możnowładczej.Doskonale zachowany piec do wypalania ceramiki z okresu wpływów rzymskich znaleźli w okolicach Zagórzyc w woj. świętokrzyskim archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 

 

alt alt
piec do wypalania czarnej ceramiki złoty krzyżyk relikwiarzowy

 

 

 źródło

5. Badania nieinwazyjne w Krzczonowie – kwiecień 2009 r.

 

W 2009 roku na terenie Krzczonowa i Czarnocina rozpoczęto badania, celem szczegółowej inwentaryzacji dwóch obiektów zabytkowych z okresu średniowiecza, tzw. „gródków stożkowych”.

 

Ze względu na trudne warunki terenowe badania w Czarnocinie zostały ograniczone jedynie do wykonania dokładnej mapy stanowiska.

Prostokątny kształt nasypu w Krzczonowie, zamiast owalnego wskazywał na intensywne zniszczenie jego formy terenowej przez działania rolnicze. Badaczom pomogli mieszkańcy, którzy powiedzieli, że podczas drugiej wojny światowej wojsko niemieckie przystosowało nasyp gródka do działań wojennych. Prawdopodobnie na majdanie funkcjonowało stanowisko strzelnicze albo obserwacyjne. Niemieckie okopy do dzisiaj są widoczne (także na zdjęciach satelitarnych). Jeszcze w latach 60-tych wysokość i średnica nasypu ziemnego była dwa razy większa. Gródek ciągle ulega zniszczeniu, ponieważ mieszkańcy Krzczonowa podbierają z nasypu gródka ziemię. Kolejnym czynnikiem niszczącym są zwierzęta tj. lisy, które kopią w nasypie nory.

Na podstawie znalezionego materiału ceramicznego (kafle, ceramika, polepa) i metalowego (denary jagiellońskie, plomby towarowe) można było wyznaczyć zasięg areału osadniczego związanego z funkcjonowaniem gródka stożkowatego. Osadnictwo rozciągało się na północ od nasypu gródka z jednym wyraźnym skupiskiem znalezisk. Wstępnie można wiązać te znaleziska ze stanowiskiem artylerii przeciwlotniczej, jednak brak znalezisk łusek, pocisków wiodących itp. nie potwierdza tego poglądu). Natomiast na południe od nasypu  nie występował materiał ceramiczny. Ze względu na brak czasu weryfikacja drogi została przesunięta na przyszłe sezony badawcze.

Po nałożeniu wyników wszystkich wykorzystanych metod na wspólną bazę kartograficzną staje się oczywiste, że początkowo zasięg nasypu gródka stożkowatego w Krzczonowie był przynajmniej dwukrotnie większy.  Najprawdopodobniej był otoczony fosą a jego areał osadniczy skupiał się 30m na północ od nasypu. Wyniki tych badań mają charakter wstępny. Celem ich było zadokumentowanie i rozpoznanie archeologiczne narażonego na zniszczenie i nieznanego wcześniej stanowiska w możliwie najbardziej wydajny sposób. Prace wykonane w Krzczonowie  nie tylko pozwoliły uczestnikom zdobyć wiedzę o przeprowadzaniu licznych, często technicznie skomplikowanych czynności, ale także udało się zdobyć kilka nowych faktów o późnośredniowiecznym osadnictwie wiejskim.

alt

 

 

alt

 

 

 

 

 

alt



Zespół archeologów realizuje od kilku lat projekt “Ekspedycja Ponidzie”.

– Piec jest wyjątkowy, ponieważ jest świetnie zachowany. Można by nawet zaryzykować stwierdzenie, że jest jednym z lepiej zachowanych obiektów na ziemiach polskich. Odsłonięta do tej pory wysokość pieca to ponad 110 cm, ale nie jest to wysokość ostateczna, bo wciąż prowadzimy badania – powiedział w czwartek (PAP) Marek Trojan, jeden z archeologów, którzy dokonali odkrycia.

Obiekt zachował się na uprawianym od lat polu. Według archeologów piec pochodzi z okresu wpływów rzymskich, można go datować na czas od końca II w. do przełomu IV/V w. Najprawdopodobniej służył on do wypalania wysokiej jakości ceramiki stołowej, charakterystycznej dla tego okresu. Piec był wydrążony w ziemi i od środka wyłożony gliną.

Do góry